Tìm hiểu về tia cực tím – tia tử ngoại

Tìm hiểu về Bức xạ tia cực tím/ Tia tử ngoại từ mặt trời

(Lược dịch từ smartskincare.com)

Bức xạ tia cực tím (Ultraviolet) hay tia tử ngoại là một phần nhỏ nhưng quan trọng của quang phổ ánh sáng mặt trời. UV là một sát thủ của các sinh vật sống: nó có thể làm hỏng hầu như bất kỳ phần nào của tế bào, đặc biệt là nhân tế bào – DNA. Rám nắng, đó là sự tích tụ của các sắc tố melanin – chống lại tia UV, một cơ chế bảo vệ tự nhiên của cơ thể trước tác động của tia tử ngoại.

Có ba dạng tia UV: UVA, UVB và UVC.

UVPerfect7

UVA (bước sóng 320-400 nm) là đoạn cuối cùng trong quang phổ tia cực tím. Tia UVA thấm sâu vào da và là tác nhân lớn gây ra lão hóa da và các nếp nhăn. Nó cũng góp phần vào sự phát triển của ung thư da (cùng với tia UVB). Tia UVA xuyên được qua kính thông thường. UVA đôi khi được chia thành hai phân nhóm: UVA bước sóng dài (còn gọi là UVA-1, bước sóng 350-400 nm), và UVA bước sóng ngắn (còn gọi là UVA-2, bước sóng 320-350 nm). Việc phân loại này quan trọng bởi vì một số tác nhân ngăn chặn tia UVA chỉ ngăn được hoặc UVA-1 hoặc UVA-2 chứ không phải là toàn bộ các tia UVA.

UVB (bước sóng 280-320 nm) là khoảng giữa của quang phổ tia cực tím. UVB gây cháy nắng nhưng cũng góp một phần nhỏ vào việc tạo nếp nhăn trên da (Hầu hết UVB được hấp thụ trong lớp biểu bì,lớp da bên ngoài, và không đến được lớp hạ bì nơi nếp nhăn hình thành). Nó cũng góp phần vào sự phát triển của ung thư da (cùng với UVA).

UVC (bước sóng 100-280 nm) là phần kết thúc ngắn của quang phổ tia cực tím. UVC là loại có hại nhất của bức xạ tia cực tím, là tác nhân gây ung thư da. May mắn thay, UVC gần như bị hấp thụ hoàn toàn bởi tầng ozone và không đến được bề mặt trái đất. Nếu tầng ozone không bị phá hủy, chúng ta không phải lo lắng về các tia UVC (nhưng thực tế là tầng ozon đã bị thủng ở một vài điểm).

Chỉ số UV

uv-index-protection-chart

Chỉ số UV là một đươn vị tiêu chuẩn quốc tế đo lường bức xạ các tia cực tím (UV) từ mặt trời mạnh như thế nào là tại một địa điểm cụ thể vào một ngày cụ thể. Bạn có thể tìm hiểu về các chỉ số UV ở một thời gian / địa điểm nhất định trong khu vực của bạn tại weather.com hoặc các trang web tương tự.

Chỉ số UV sử dụng một tỷ lệ khoảng tuyến tính, khoảng giữa 1 và 10. “Khoảng tuyến tính” có nghĩa là hai giờ tiếp xúc với tia UV chỉ số 1 sẽ tương đương với khoảng một giờ tiếp xúc UV ở chỉ số 2.

Cơ quan Bảo vệ Môi trường Hoa Kỳ cung cấp một số khuyến nghị cơ bản để bảo vệ chống tia UV dựa trên các chỉ số UV. Dưới đây là một bản tóm tắt ngắn gọn về các khuyến nghị EPA (để biết thêm chi tiết, xem trang web của EPA ).

chart_sunscreen

Chỉ số UV 0-2: nguy hiểm thấp với hầu hết mọi người. Đeo kính râm; sử dụng kem chống nắng nếu bạn có làn da đặc biệt nhạy cảm hoặc nếu có tuyết rơi trên mặt đất, vì tuyết phản chiếu bức xạ tia cực tím.

Chỉ số UV trong khoảng 3-5: rủi ro vừa phải từ tác hại của ánh nắng mặt trời nếu da không được bảo vệ. Đeo kính râm và sử dụng kem chống nắng, che chắn cơ thể với quần áo và mũ, nón, cố gắng ở trong bóng râm vào lúc giữa trưa, khi mặt trời gay gắt nhất.

Chỉ số UV trong khoảng 6-7: nguy cơ cao từ tác hại của ánh nắng mặt trời nếu không được bảo vệ. Đeo kính râm và sử dụng kem chống nắng có SPF 15 hoặc cao hơn, bao bọc cơ thể  bằng quần áo bảo hộ và một chiếc mũ rộng vành, giảm thời gian tiếp xúc với ánh mặt trời trong khoảng 11h sáng đến 4h chiều

Chỉ số UV trong khoảng 8-10: nguy cơ rất cao từ tác hại từ ánh nắng mặt trời nếu không được bảo vệ. Cùng biện pháp phòng ngừa như trên, nhưng phải chăm sóc thêm – da không được bảo vệ có thể bị cháy nắng một cách nhanh chóng.

Chỉ số UV 11 hoặc cao hơn: nguy cơ rất rất cao từ tác hại của ánh nắng mặt trời nếu không được bảo vệ. Cần áp dụng tất cả các biện pháp phòng ngừa, bao gồm những điều sau đây: đeo kính râm và sử dụng kem chống nắng, che cơ thể với một chiếc áo sơ mi dài tay và quần dài, đội mũ rộng, và tránh ánh nắng mặt trời trực tiếp trong khoảng thời gian từ 11h đến 16h.

Chú ý: Dữ liệu chỉ số UV chủ yếu đánh giá tác động của các tần số UVB và có xu hướng đánh giá thấp tiếp xúc với tia UVA. Nói cách khác, chỉ số UV hữu ích trong việc đánh giá các nguy cơ cháy nắng hơn là các thiệt hại lâu dài đến hạ bì và cấu trúc da,yếu tố tạo thành nếp nhăn. Trong những tình huống thực tế nhất định, chỉ số UV thấp khiến ta đánh giá thấp tác động của ánh nắng mặt trời đến lão hóa da. Vì vậy, nếu bạn đang quan tâm đến bảo vệ làn da, chống lão hóa, bạn nên có biện pháp bảo vệ chủ động hơn so với hướng dẫn của EPA khuyên.

Tiếp xúc với tia cực tím theo với mùa, theo thời gian trong ngày và theo vĩ độ

Hầu hết mọi người biết rằng việc tiếp xúc tia cực tím cao nhất là khoảng giữa trưa và đầu giờ chiều, trong mùa hè và ở các vĩ độ thấp. Tương ứng, EPA khuyến cáo nên giảm thời gian tiếp xúc với ánh mặt trời giữa khoảng 11:00-16:00 trong mùa. Tuy nhiên, mọi thứ không đơn giản như vậy. Thật vậy, cường độ tia cực tím thay đổi đáng kể trong ngày cũng như giữa các mùa và giữa các vĩ độ. (Xem bảng xếp hạng của cường độ bức xạ và thời gian trong ngày / năm đối với các tia UVAUVB

ijdvl_2002_68_4_198_12512_4 UVA                   ijdvl_2002_68_4_198_12512_5 UVB

Ví dụ, một buổi sáng mùa đông đầy nắng ở Canada theo trình bày hầu như không có nguy cơ bị cháy nắng, trong khi một buổi trưa hè nắng ở Ai Cập gần như đảm bảo sẽ có cháy nắng (giả sử không có bảo vệ chống nắng) .

Tuy nhiên, ánh sáng mặt trời có thể là nguyên nhân gây ra lão hóa da thậm chí ngoài giờ cao điểm, mùa hè, hoặc vĩ độ thấp. Điều này một phần là do trên thực tế, lão hóa da gây ra chủ yếu bởi tia UVA. Trong khi cả hai tia UVA và UVB tăng theo hướng giữa trưa, mùa hè và vĩ độ thấp hơn , các thay đổi ở tia UVA so thấp hơn so với tia UVB. Kết quả là, mức độ của tia UVA ở lúc không cao điểm có thể vẫn cao đáng kể so với mức đỉnh cao của nó (nhiều hơn rất nhiều so với UVB). Vì vậy, nếu bạn muốn giảm thiểu lão hóa da, bạn nên mở rộng các biện pháp bảo vệ chống tia UV chứ không chỉ vào buổi trưa, mùa hè và ở vĩ độ thấp.

Ánh sáng mặt trời gián tiếp

Khi áng nắng mặt trời tiếp xúc với các bề mặt hay khúc xạ qua các đám mây, qua nước, băng tuyết, chúng được phản chiếu lại và vẫn mang theo bức xạ tia cực tím. Chính vì vậy, Khi ra ngoài nếu chỉ đội mũ, ở trong bóng râm thì chưa đủ để bảo vệ bạn vì trong ánh nắng phản chiếu vẫn còn có ít nhất khoảng 30 % tia UV. Tỷ lệ tia tử ngoại trong áng sáng phản chiếu qua nước hay tuyết còn cao hơn nữa. Ngay cả cát trên bãi biển cũng phản chiếu khoảng 20 – 30 %tia cực tím. Những ai đi biển hay đi trượt tuyết cần đặc biệt chú ý kỹ về các biện pháp bảo vệ chống tia UV.

Nguồn Nuskin/flick photo

Mây không là yếu tố đáng tin cậy để bảo vệ bạn khỏi tia U, trừ khi vào một ngày nặng nề u ám, mây rất dày. Một lớp mỏng mây chỉ làm giảm cường độ tia cực tím khoảng 20-40%. Nước cũng là một yếu tố bảo vệ yếu tương tự: mười hai inch của nước hồ bơi cũng chỉ làm giảm cường độ tia cực tím khoảng 20-40%.

Quần áo có thể bảo vệ bạn được nhiều hoặc bảo vệ được ít, tùy thuộc vào độ dày, màu sắc, loại vải và nhiều yếu tố khác. Quần áo ướt bảo vệ bạn kém hơn quần áo khô – khoảng 50% tia UV thẩm thấu được qua quần áo ướt.

Xem thêm các bài viết về chống nắng tại đây

Xem tất cả các bài viết về Làm đẹp chuyên nghiệp tại nhà ở đây

LOGO40 Sống trẻ là một sự lựa chọn

Thêm bình luận

Click vào đây để đăng bình luận

Bình luận trên facebook
Liên hệ tác giả